Συμπαθώ τους αριστερούς αλλά δεν καταλαβαίνω τι προτείνουν. Λένε ότι φταίει ο καπιταλισμός που οι τραπεζίτες κερδίζουν από πακέτα στήριξης και που οι φαρμακοβιομηχανίες πουλάνε τα φάρμακά τους πανάκριβα στο ΕΣΥ, αλλά ουσιαστικά αναφέρονται σε φαινόμενα του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού. Χωρίς τις πλάτες του κράτους, κάποιοι συγκεκριμένοι δε θα έκαναν ό,τι έκαναν.
Με τη γενικόλογη όμως αναφορά τους στον «νεοφιλελευθερισμό» λοιδορούν μια ιδεολογία η οποία μιλάει ακριβώς για τη μείωση της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία που γεννά τις συμπεριφορές που κατακρίνουν. Και με τη γενικόλογη αναφορά τους στον «καπιταλισμό», συγχέουν τον καπιταλισμό των χιλιάδων επιχειρηματιών που παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες που όλοι χρειαζόμαστε και επιλέγουμε να αγοράσουμε με τον «καπιταλισμό» όσων λαδώνουν κρατικούς λειτουργούς για να κερδίσουν μονοπωλιακή θέση σε κρατικές προμήθειες. Εκεί που είναι «τα πολλά λεφτά».
Τι αλήθεια φταίει για την αριστερά; το κίνητρο του κέρδους λένε. Αυτό δηλαδή που κάνει όλους μας να εργαζόμαστε, να σκεφτόμαστε καινοτόμα, να δημιουργούμε νέες ιδέες. Με το κίνητρο του κέρδους, αναγκαζόμαστε να προσφέρουμε κάτι που άλλοι θέλουν να αγοράσουν. Πού το κακό; Τι φταίει για τους φιλελεύθερους: η συγκεκριμένη μορφή καπιταλισμού όπου το κίνητρο για κέρδος συναντά το γιγάντιο μηχανισμό του κράτους για να κερδίσει προνόμια: μονοπωλιακή θέση, προστασία με επιδοτήσεις, ειδικές άδειες που προστατεύουν από τον ανταγωνισμό, υπερτιμολογημένες προμήθειες, δημόσια έργα κτλ. Εν ολίγοις, χωρίς το κράτος το περιθώριο κέρδους θα περιοριζόταν σε ανταπόδοση από όλους εμάς τους καταναλωτές σε όσους επιχειρηματίες με τη συνεισφορά και το ρίσκο που πήραν μας πρόσφεραν ένα νέο προϊόν και μια υπηρεσία σε τιμή που είμαστε διατεθειμένη να πληρώσουμε.
Ακόμα όμως και το θεμιτό κέρδοςπολύ κακό για τους αριστερούς όταν μεμψιμοιρούν για μια κοινωνία «για τον άνθρωπο και όχι για τα κέρδη». Ας αναλύσουμε τι ακριβώς εννοούν. Χωρίς το κίνητρο του κέρδους αναρωτιέμαι ποιος θα παράγει, θα παίρνει ρίσκο, θα αποφασίζει τι χρειάζονται οι καταναλωτές; Αν με λίγα λόγια για να βγάλεις κέρδος στην ελεύθερη αγορά πρέπει να ικανοποιήσεις ανθρώπινες ανάγκες και μάλιστα σε τιμές προσιτές στον καταναλωτή, με τι θα αντικαταστήσεις το κίνητρο του κέρδους. Το μόνο εξίσου αποτελεσματικό κίνητρο είναι ο καταναγκασμός, και δη ο κρατικός. Να σου πει το κράτος τι θα παράγεις και τι θα καταναλώσεις και σε ποια θέση θα δουλέψεις. Αν τώρα το κράτος κάνει αυθαιρεσίες στις επιλογές αυτές δε θα μπορείς να μιλήσεις γιατί δεν θα υπάρχει άλλος εργοδότης για να βρεις δουλεία. Κι αν το κράτος κάνει ένα καλοπροαίρετο λάθος στους υπολογισμούς του, η κλίμακα των επιπτώσεων θα είναι τόσο μεγάλη που μπορεί να το πληρώσεις με πείνα. Σε αντίθεση με έναν επιχειρηματία, η κλίμακα της «εκμετάλλευσης» και του «λάθους» είναι κολοσσιαία.
Επίσης, στην ελεύθερη αγορά δεν αναγκάζεις κανένα να αγοράσει το προϊόν σου. Το κράτος όμως μπορεί να σε αναγκάσει. Με τα χρήματα των φορολογούμενων, δηλαδή δικά μας χρήματα και δανεικά μιας και δε έφταναν του κράτους τα έσοδα και υα οποία τα πληρώνουμε τώρα με τόκο, ένα κράτος μπορεί και αγοράζει σε τεχνητά υψηλές τιμές καθώς δεν ρισκάρει με δικά του χρήματα, και μπορεί να τα αγοράζει από τους «δικούς του ανθρώπους» που λαδώνουν. Υπάρχει επομένως κίνητρο στους κυβερνώντες για συμφωνίες κάτω από το τραπέζι με το αζημίωτο για αυτούς.
Γενικότερα, με το κράτος ως τον μονό αγοραστή και χωρίς να ρισκάρουν, οι κυβερνώντες τα δικά τους λεφτά ο μηχανισμός των τιμών που κατεβάζει τις τιμές στο επίπεδο της αγοραστικής δύναμης των πολλών έχει υποστεί στρέβλωση, και το κίνητρο του κέρδους δεν οδηγεί σε παραγωγή για τις ανάγκες των πολλών.
Την ανάλυση αυτή είτε την αγνοούν είτε θέλουν να την αγνοούν στην αριστερά. Διάβασα σε ένα post: “Το κεφάλαιο όχι μόνο δεν είναι διατεθειμένο να εγκαταλείψει σφαίρες δραστηριότητας, προστατευμένες μέχρι πρότινος προς όφελος όλου του πληθυσμού”… Προστατευμένες από τι,α ανρρωτιέμαι; από τα μονοπώλια που λυμαίνονται το χώρο της υγείας και ανεβάζουν τις τιμές των φαρμάκων υψηλά λαδώνοντας; Όταν έχεις έναν μονό αγοραστή και προμηθευτή, εδώ το κράτος στις “κοινωνικοποιημένες δραστηριότητες”, αναρωτιέμαι ποια η διαπραγματευτική δύναμη ημών που ζητάμε να καταναλώσουμε από αυτό το αγαθό;
Απαντώ λοιπόν. Δεν υπάρχει ένας καπιταλισμός αγαπητέ μου. Υπάρχουν πολλές μορφές καπιταλισμού και εγώ προτιμώ τον αποκεντρωμένο καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς παρά το συγκεντρωτικό που θα αποφασίζει τι ανάγκες έχω και τι όχι για μένα χωρίς εμένα.
Ποιά η λύση της αριστεράς; να αντικαταστήσουμε τον “καπιταλισμό” με τι; κρατικό καπιταλισμό (σοσιαλισμό όπως το ονομάζετε) με ένα καπιταλιστή το κράτος; Τι θα γίνει τότε με την “εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο” όταν όλοι θα δουλεύουμε για το κράτος που θα καθορίζει πώς θα καρπωνόμαστε το αποτέλεσμα του κόπου μας; Χωρίς ιδιοκτησιακά δικαιώματα θα παίρνουμε ό,τι θα μας δίνει η κολεκτίβα, δηλαδη ό,τι αποφασίσει η κρατική ελιτ.
Αυτό που η αριστερά δε μπορεί να καταλάβει είναι ότι καμία εκλογική διαδικασία δε μπορεί να μετατρέψει το κράτος σε “καλοπροαίρετο γίγαντα”.
